Peyami Safa- Yalnızız Romanı İncelemesi

Okuyorum

Written by:

Yazarın diline ve yaptığı tespitlere hayran bıraktıran lakin bir roman olarak şahsımı tatmin etmeyen bir Peyami Safa eseri Yalnızız.  Çarpık ilişkilerin yoğun olarak yer aldığı romanda,  temel anlamda insan doğasının ikiliği ve değişkenliği anlatılsa da konu bütünlüğü yakalanamamış, karakter gelişimleri eksik kalmış, sanki tamamlanamamış.

Başlangıçta sayfalarca anlatılan karakterler diğer bölümlerde adeta ortadan kayboluyor, eserin sonlarına doğru olaylar yeni çıkan karakterlerle bambaşka şekilde evriliyor. Okurken kitabın aslında kimin hikayesini anlattığını anlamıyorsunuz, dolayısıyla hiçbir karakterle kendinizi bağdaştıramıyorsunuz.  Bunun yanı sıra psikolojik çözümlemelerden çok Samim karakterinin ağzından kendi fikir ve tecrübelerini anlattığı bir deneme örneği sunuyor yazar çoğu zaman Yalnızız da. Aslında  kitap güzelliğini de buradan alıyor, eşsiz cümlelerin arasında okur Simeranya ülkesinde adeta kayboluyor.

Nitekim, Fransızca kelimeler yer yer  rahatsız etse de her kelimesi özenle seçilmiş olan cümleleri okumaktan oldukça keyif aldım, Yalnızız’ın  bir roman olarak değil de güzel tespitlerle dolu bir derleme olarak daha iyi olduğuna karar kıldım. Kitabı okuyamasanız bile iz bırakan cümleler ile dolu alıntılarına bakmanızı tavsiye ederim.

 -Spoiler- 

Kitabı okumayanların devam etmemesi önerilir

Yalnızız romanının başlangıcında zaten ufak çaplı bir şok yaşadım. Bu kadar çarpık ilişkilerin 1940’lı yıllarda yazılan bir romanda  normal ve olası bir şeymiş gibi anlatılması ile sukutuhayale uğradım. Örneğin; Mefharet kendi kızı ile kendi ağabeyinin bir münasebeti olabileceğini nasıl düşünür ya da ahlak timsalimiz Samim bir zamanlar metresi olan kadının kızıyla çok yüce duygular yaşadığına kendini nasıl inandırır? Şimdi Meral yanlarında temiz kalmamış mıdır?

Samim’in fikirlerini ve Simeranya’sını okumaktan çok keyif alsam da  pek çok sözünde hissedilen ben farklı bir yerdeyim siz beni anlayamazsınız tavrını yadırgadım. Necile ile olayı ortaya çıktıktan sonra ise  iyice hayal kırıklığına uğradım. Odasına kapanıp tüm olayları hafiye edasıyla çözmesi biraz garip kaçsa da Meral’in yalanlarını yakaladığı bölümler enfes yazılmıştı.

 -Spoiler- 

 

Hülasa; insanın içinde ne kadar başka başka insanlar var, içimizde bir sürü ‘benler’ fark etmesek de kaynar, mücadele devam eder ölünceye kadar…

Ey insan!
Bu kitabı sana ithaf ediyorum. Başının üstünden büyük bir rüzgâr geçiyor. Yalancı bir fecirle başlayan asır kararıyor ve sana tek ümit ışığı olarak en kuvvetli kaynağı uranyum’da değil, senin ruhunda sıkışmış maddeden koparıp çıkardığın korkunç tahrip âletinin patlayışıdan yükselecek alevi bekletiyor. Ey bahtsız! tarihin hiç bir devrinde kendine bu kadar yabancı, bu kadar hayran ve düşman olmadın. Laboratuarında aradığın, incelediğin, oyduğun, dibine indiğin, sırrını deştiğin herşey arasında yalnız ruhun yok. Onu beyin hücrelerinin bir üfürüğü sanmakla başlayan müthiş gafletin, otuz yıl içinde gördüğün iki muazzam dünya harbinin kan ve gözyaşı çağlayanlarında en büyük dersi arayan gözlerine bir körlük perdesi indirdi.

Bırak bu maddeyi, boğ şu ölçü dehanı, doy şu fizik ve matematik tecessüsüne, kov şu kemmiyet fikrini, dal kendi içine, koş kendi kendinin peşinden, bul onu, bul kendini, bul ruhunu, bul, sev, bil, an, gör, kendi içinde gör Allah’ını. kendine dön, kendine bak, kendine gel. Aptalca bir konfor aşkından doğduğu halde her biri daha korkunç bir dünya harbi hazırlayan teknik mucizlerinin yanında, senin iç zıtlıklarını elemeye yarayacak ve seni kendi kendinle boğuşmaktan kurtaracak ruh mucizelerini ara. İnan mânevîlere ve mukaddeslere, inan! Onlar hakkında bu kadar küçükçe düşünmekten utan! Her sezilen derinliğin ifşa ettiklerini düşünmekten bile seni alıkoyan tabiatçı metodlarını fırlat ve bitlenmiş elbiseler gibi at. Ortaçağ papazında haklı olarak ayıpladığın darkafalılığın anlayış sınırlarını daha fazla darlaştıran beş duyu idrakinin kapalı dünyası içinde kalma:

“arşı geç, ferşi atla, sidreyi aş,
gör ne var maverada ibrethiz”

2 Replies to “Peyami Safa- Yalnızız Romanı İncelemesi”

  1. Bianca Harmaajärvi dedi ki:

    Peyami Safa mı?! Hemen hortladım efendim 🙂 Bildirimi görür görmez tıkladım ve hemen daldım 🙂 Açıkçası uzun süredir uzakdoğu dizi filmi izlemiyordum, bu yüzden dizi isimleri beni çekmiyordu, bilmeyince 🙂 Ama yıllardır kitaplarını defalarca okuduğum adamın ismi geçince, canlandım 🙂 Yazınızı pek bir beğendim her zamanki gibi 🙂 Okumadıysanız tüüüüüüm kitaplarını tavsiye ediyorum, araştırma ve deneme yazılarına dek,Peyami Safa harika bir yazar ve düşünce adamıdır 🍒🌿😳😘

    • admin dedi ki:

      Canım Bianca 💕💕 Ne iyi ettin yazarak, gözlerim seni hep arıyor, blog yorumlarınla şenleniyor. Anlatmona’nın kattığı en değerli insanlardan birisin bana,hep ol, hep yanımda ol inşallah:):)Peyami Safa’nın üslubuna ben de bayıldım, neredeyse her cümlenin altını karaladım. 9. Hariciye Koğuşu’ndan sonra okuduğum ikinci Peyami Safa eseriydi Yalnızız, okumaya devam edeceğim. Muhabbetle🌿🌿🌿

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: